Projekt NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts koncentrował się na dwunastu zaniedbanych miejscach żydowskiego dziedzictwa w Polsce, w których przenikają się wątki historii i spuścizny żydowskiej, polskiej oraz niemieckiej, będące świadectwem złożonych i bolesnych doświadczeń XX wieku. Zagłada społeczności żydowskich w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej pozostawiła po sobie trudne dziedzictwo – miejsca, wokół których proces upamiętniania i rewitalizacji często napotyka opór lub blokadę wynikającą z silnych tabu.
Odpowiedzią na te wyzwania było opracowanie Ram Pamięci Trudnego Dziedzictwa (Difficult Heritage Remembrance Framework), opartej na idei inkluzywności, zrównoważonego podejścia oraz sprawiedliwości epistemicznej. W ciągu dwóch lat trwania projektu zorganizowano ponad trzydzieści wydarzeń stacjonarnych i online – od uroczystości upamiętniających, przez konferencje i spotkania integrujące społeczności, po wydarzenia publiczne i szkolenia edukacyjne. Uczestniczyli w nich mieszkańcy, organizacje pozarządowe, badacze, samorządy, ustawodawcy, nauczyciele, architekci, artyści i aktywiści, tworząc przestrzeń do dialogu i współpracy.
Efektem działań NeDiPa jest zestaw narzędzi, dobrych praktyk i wytycznych, które wspierają współpracę pomiędzy różnymi grupami i proponują nowe, adekwatne do wyzwań XXI wieku podejście do pamięci i upamiętniania. W ich skład wchodzą m.in. Difficult Heritage Remembrance Toolbox i Guidelines, zawierające definicje kluczowych pojęć, materiały edukacyjne oraz praktyczne narzędzia dla aktywistów, profesjonalistów, nauczycieli i decydentów, a także Biblioteka Multimedialna z materiałami audiowizualnymi opartymi na szkoleniach online NeDiPa. Choć Ramy Pamięci powstały w kontekście Europy Środkowo-Wschodniej, mają uniwersalny charakter i mogą stanowić inspirację dla innych krajów borykających się z problematyką trudnego dziedzictwa.
Projekt znacząco wpłynął na lokalne kultury pamięci w całej Polsce. Zrealizowano dwanaście wydarzeń upamiętniających, wprowadzając i popularyzując nowe formy działań, takie jak zielone upamiętnienia czy interwencje artystyczne traktowane jako akty pamięci. W ciągu dwóch lat zaangażowano 209 aktywistów i wolontariuszy w opiekę nad miejscami dziedzictwa żydowskiego, budując sieć oddolnych inicjatyw i włączając je w główny nurt praktyk upamiętniania.
Dzięki NeDiPa współpraca trzech polskich partnerów – Fundacji Zapomniane, FestivALT i Urban Memory Foundation – przekształciła się w szersze europejskie konsorcjum Engaged Memory Consortium, które kontynuuje działania w ramach nowych projektów i partnerstw. Projekt przyczynił się do zmiany postaw wśród organizacji żydowskich i nieżydowskich w Polsce, sprzyjając tworzeniu koalicji, sieci i bardziej otwartej, inkluzywnej kultury pamięci.
Projekt NeDiPa był finansowany ze środków Unii Europejskiej (program CERV).
